Hosted Private Cloud

Daha önce yayımladığım Private Cloud yazısını okuduysanız, kendi veri merkezinizde kurduğunuz bir özel buluttan bahsetmiştim. Bu yazıda ise sıkça karıştırılan, ancak farklı bir model olan Hosted Private Cloud’u ele alacağım: kendi private cloud’unuzu kurmuyorsunuz, ama public cloud’un paylaşımlı doğasını da kabullenmiyorsunuz. Bunun yerine, bir sağlayıcının veri merkezinde size özel ayrılmış donanım üzerinde çalışan, sağlayıcının yönettiği bir private cloud kullanıyorsunuz.

2014’e geldiğimizde, hosted private cloud kategorisi son birkaç yıldır en hızlı büyüyen ve en çok yatırım çeken cloud segmentlerinden biri. Hem büyük IT sağlayıcılarının (IBM, VMware, Microsoft) hem de bulut native şirketlerin (Rackspace) bu alana yoğun yatırım yapmasının sebebi açık: büyük kurumların hem cloud’un esnekliğini istediği hem de public cloud’un risklerini almak istemediği bir orta yol oluşmuş durumda.

Hosted Private Cloud Tam Olarak Nedir?

Hosted Private Cloud’u üç sütun üzerine oturan bir model olarak tanımlayabiliriz:

• Single-tenant donanım: Sunucu, storage ve ağ bileşenleri yalnızca size ayrılmış. Diğer müşterilerle aynı fiziksel CPU veya disk üzerinde değilsiniz.
• Cloud yönetim katmanı: Üstte bir self-service portal ve API var. VM’leri açıp kapamak, snapshot almak, ağ topolojisini değiştirmek için sağlayıcıya ticket açmıyorsunuz; standart cloud kullanıcı deneyimine sahipsiniz.
• Sağlayıcı tarafından yönetim: Donanım, hipervizör, yama yönetimi, yedekleme, izleme, bunlarla siz uğraşmıyorsunuz. Sözleşmenize bağlı olarak işletim sistemi seviyesine kadar sağlayıcı yönetebiliyor.

Bu üçlünün ortaya koyduğu sonuç: kendi veri merkezinizde kurulu cloud’un kontrolü ile public cloud’un operasyon kolaylığı arasında bir noktada konumlanan bir hizmet.

2014 İtibarıyla Önemli Oyuncular

Rackspace Private Cloud (Powered by OpenStack)

Rackspace, 2010 yılında NASA ile birlikte OpenStack’i başlatan iki şirketten biriydi. 2012’de Rackspace Private Cloud ürününü tanıttılar; OpenStack’i hem müşterinin veri merkezinde kurulu olarak hem de Rackspace veri merkezlerinde hosted olarak sunuyorlar. Açık API, vendor lock-in’in az olması, OpenStack ekosisteminin getirdiği esneklik en öne çıkan özellikler.

IBM SoftLayer

IBM’in Haziran 2013’te 2 milyar dolara satın aldığı SoftLayer, hem bare-metal hem de sanal sunucu sunan, single-tenant ağırlıklı bir altyapı sağlayıcısı. Satın alma sonrası IBM, SoftLayer’ı stratejik cloud platformu olarak konumlandırdı. 2014 başında SoftLayer altyapısı üzerinde IBM’in BlueMix PaaS platformunun da duyurusunu gördük; SoftLayer artık IBM cloud stratejisinin merkezinde.

VMware vCloud Air (Eski adıyla vCloud Hybrid Service)

VMware, 2013 Mayıs’ında vCloud Hybrid Service adıyla bu pazara girmişti; geçen ay (Mart 2014) ürünü vCloud Air olarak yeniden markaladılar. Mevcut vSphere yatırımınızı bozmadan, on-premise ortamınızı vCloud Air ile entegre edebiliyorsunuz; aynı yönetim araçları, aynı vMotion, aynı şablonlar. Mevcut VMware müşterilerinin “cloud’a nasıl çıkarım” sorusunun en doğal cevabı.

Microsoft Cloud OS / Azure Pack

Microsoft’un yaklaşımı biraz farklı. Windows Server 2012 R2 + System Center 2012 R2 + Windows Azure Pack üçlüsü, Microsoft’un “tutarlı bulut platformu” vizyonunu uçtan uca ifade ediyor. Hosting partner’ları (Türkiye’de örneğin birkaç büyük telekom) bu yığını kullanarak hosted private cloud sunabiliyor. Aynı API ve yönetim katmanı hem on-premise, hem hosted, hem de Azure public cloud’da çalışıyor.

Dell Cloud Manager (Eski enStratus)

Dell, 2013 Mayıs’ında enStratus’u satın aldı ve Dell Cloud Manager olarak yeniden konumladı. Bu, doğrudan bir hosted private cloud değil; ama hosted private cloud (ve hybrid) ortamlarınızı tek panelden yönetmek için kullanılan bir katman. Multi-cloud yönetim kategorisinin önemli bir aktörü.

Diğerleri

• OVHcloud Hosted Private Cloud (Avrupa odaklı, VMware tabanlı)
• CenturyLink (eski Savvis), 2011’de Savvis’i satın alan CenturyLink, kurumsal hosted private cloud pazarında güçlü.
• HP Helion (Mayıs 2014’te duyurulan, OpenStack tabanlı yeni HP cloud markası)

Mimari, Kaputun Altında Ne Var?

Tipik bir hosted private cloud mimarisi:

• Hipervizör: En çok karşılaştığımız tercih VMware ESXi. Microsoft Hyper-V Server 2012 R2 ve KVM (özellikle OpenStack tabanlı çözümlerde) de yaygın.
• Yönetim katmanı: VMware vCloud Director, OpenStack Horizon, Microsoft Azure Pack ya da sağlayıcının kendi geliştirdiği portal.
• Storage: Bir SAN (EMC, NetApp, HP 3PAR) ya da scale-out blok storage. Bazı sağlayıcılar all-flash katmanları sunuyor; performans tarafı son iki yılda ciddi şekilde değişti.
• Ağ: VLAN tabanlı izolasyon hâlâ en yaygın çözüm. Geçen sene VMware’in NSX’i (Nicira’nın 2012’deki satın alımından sonra) software-defined networking tarafında önemli bir adım attı. 2014 itibarıyla SDN, hosted private cloud sağlayıcıları arasında yeni yeni production’a geçiyor.
• Self-service portal ve API: Müşteri kendi VM’lerini açıp kapayabiliyor, snapshot alabiliyor, ağ ayarlarını değiştirebiliyor.

Ne Zaman Hosted Private Cloud, Ne Zaman Başka Bir Şey?

Hosted Private Cloud Mantıklı Olduğunda

• Compliance gereksinimi: PCI-DSS, HIPAA, BDDK gibi düzenlemelerle çalışıyorsanız, isolated infrastructure önemli bir kanıt.
• Performans kestirilebilirliği: “Noisy neighbor” sorununu kabul edemiyorsanız, single-tenant cevap.
• VMware yatırımına devamlılık: Yıllardır vSphere’le yönetilen bir BT ekibiniz varsa, vCloud Air ya da OpenStack ile uyum büyük bir hızlandırıcı.
• Hibrit senaryolar: On-premise + hosted private cloud + nadiren public bursting kombinasyonu artık iyi anlaşılmış bir mimari.

Public Cloud Daha Mantıklı Olduğunda

• Saatlik ya da daha kısa süreli iş yükleri (test/dev, batch hesaplamalar).
• Geliştirici hızı ve yeni servis denemesi en yüksek öncelik ise.
• TCO’ya çok hassas, küçük ekipler.

Kendi Private Cloud’unuzu Kurmak Mantıklı Olduğunda

• Çok büyük, sabit yük (yıllık 5+ milyon USD altyapı harcaması seviyesi).
• Mevcut veri merkezi yatırımı var ve amortize etmek istiyorsunuz.
• Tam kontrol kritik düzeyde önemli (örneğin, ulusal güvenlik düzeyinde regülasyon).

Ekonomi, Kabaca Bir Tablo

Aynı 100 VM’lik bir orta ölçekli kurumsal iş yükünü üç farklı modelde maliyetlendirelim (Türkiye dışındaki sağlayıcılarla, ortalama 2014 fiyatları üzerinden):

• Public cloud (m1.large benzeri instance + reserved 1-yıl): Yıllık 80–100 bin USD aralığında, depolama ve trafik dahil.
• Hosted private cloud (VMware tabanlı, profesyonel sağlayıcı): Yıllık 150–220 bin USD. Tek kullanıcılı donanım maliyetinin yansıması.
• Kendi private cloud (3 yıllık amortizasyon dahil, personel maliyeti dahil): Yıllık 200–280 bin USD; ancak ilk yıl ciddi CAPEX. Personel ihtiyacı genelde göz ardı ediliyor.

Bu rakamlar iş yüküne, kullanım oranına ve sağlayıcıya göre önemli ölçüde değişiyor. Ama görüldüğü üzere hosted private cloud, public ile kendi DC’niz arasında konumlanan bir orta yol, beklenebileceği gibi.

Türkiye Perspektifi

Türkiye’de hosted private cloud kategorisi, son iki yılda hızla büyüyen ama hâlâ tam olgunlaşmamış bir pazar. Türk Telekom, Turkcell ve birkaç bağımsız hosting sağlayıcısı (Radore, Vargonen) VMware tabanlı hosted private çözümler sunuyor. Yerel veri merkezi seçeneği, banka, kamu ve sağlık sektörü müşterileri için kritik, yurt içi sağlayıcıları yapısal olarak avantajlı kılıyor.

KKTC ve Avrupa veri merkezlerine erişim üzerinden Türk müşterilere hizmet veren uluslararası oyuncular (özellikle Almanya merkezli) da rekabette. Düzenleyici belirsizlik, bilhassa kişisel veri konusunda, yerel ya da Avrupa lokasyonu zorunlu olan firmalar için hâlâ önemli bir kriter.

Trendler ve Gelecek

Birkaç eğilim hosted private cloud pazarını şekillendiriyor:

• OpenStack’in olgunlaşması: Icehouse sürümü Nisan 2014’te yayımlandı; sağlayıcılar arasında OpenStack tabanlı tekliflerin sayısı belirgin biçimde artıyor.
• Software-defined her şey: SDN (NSX), SDS (VMware VSAN’in geçen ay genel kullanıma açılması, Nutanix gibi hyperconverged çözümler) hosted private cloud mimarisinin temel bileşenleri haline geliyor.
• Yönetilen servis katmanı genişliyor: Sadece VM değil, yönetilen veritabanı, yönetilen Hadoop, yönetilen mesaj kuyrukları hosted private içinde sunulmaya başlandı.
• Yeni Linux container teknolojileri: Geçen sene Solomon Hykes’in dotCloud’da geliştirdiği ve açık kaynak olarak yayımladığı Docker, Linux container fikrini geliştirici tabanına taşıdı. Henüz 1.0 değil; production kullanımı az; ama 2014–2015 döneminde private cloud platformlarının üzerine yerleşeceği bir katman olma potansiyeli yüksek. Şimdilik bunu yakından izlenmesi gereken bir trend olarak not edip geçeyim.

Kapanış

Hosted private cloud, “ya hep ya hiç” felsefesiyle yaklaşılmaması gereken bir model. Doğru iş yüküne, doğru regülasyona, doğru sağlayıcıya denk geldiğinde önemli bir orta yol sunuyor. 2014’te bu pazarın olgunlaşması devam ediyor; özellikle VMware vCloud Air’in piyasaya tam oturmasıyla birlikte rekabet kızışacak. Türkiye’deki kurumların önümüzdeki 12–18 ayda bu kategorideki tercihlerini netleştirmesini bekliyorum.